Poradnik praktyczny
Jak sprawdzić PESEL, datę i cyfrę kontrolną?
PESEL może mieć właściwą długość, a mimo to zawierać błędną datę albo cyfrę kontrolną. Sprawdzaj te warunki oddzielnie. Poniżej pokazujemy odczyt wyniku lokalnego walidatora, bez przedstawiania go jako weryfikacji osoby lub zastrzeżenia numeru.
Przygotuj jeden ciąg jedenastu cyfr
Wpisz PESEL bez nazwiska, adresu i skanu dokumentu. Zachowaj początkowe zera: formularz używa tekstu, nie liczby. Spacje i zwykłe myślniki są ignorowane, ale litery i inne znaki pozostają błędem. Pusty lub zbyt długi wpis otrzyma komunikat formularza.
Po wybraniu „Sprawdź” odczytaj długość, datę i sumę kontrolną. Walidator pokazuje zakodowaną datę i oznaczenie płci dopiero wtedy, gdy wszystkie kontrole przejdą. Kreska zamiast daty przy błędzie nie oznacza awarii — ogranicza prezentowanie niezweryfikowanej interpretacji.
Kod miesiąca i stulecie
W PESEL miesiąc ma przesunięcie zależne od stulecia, a dziesiąta cyfra koduje płeć: parzysta — żeńską, nieparzysta — męską. Tabela pokazuje odczyt kodu miesiąca w naszym walidatorze. Nie zmieniaj go na zwykły miesiąc przed sprawdzeniem sumy.
Narzędzie sprawdza rzeczywistą datę w kalendarzu, także długość miesiąca i rok przestępny. Nie rozstrzyga wieku uprawniającego do świadczeń. Data w przyszłości sama w sobie nie jest odrzucana; „data zgodna” oznacza tylko poprawność kalendarzową.
| Lata | Przesunięcie miesiąca | Luty |
|---|---|---|
| 1800–1899 | +80 | 82 |
| 1900–1999 | +0 | 02 |
| 2000–2099 | +20 | 22 |
| 2100–2199 | +40 | 42 |
| 2200–2299 | +60 | 62 |
Źródło: Gov.pl — struktura numeru PESEL.
Przykład: 29 lutego 2000 roku
Dla technicznego przykładu 00222900009 pierwsze sześć cyfr koduje 2000-02-29. Suma iloczynów pierwszych dziesięciu cyfr i wag 1, 3, 7, 9, 1, 3, 7, 9, 1, 3 wynosi 61. Cyfra kontrolna to (10 − (61 modulo 10)) modulo 10, czyli 9.
Ostatnie modulo jest istotne: przy sumie kończącej się zerem cyfrą kontrolną jest 0, nie 10. Przykład 00222900030 ma sumę 70 i przechodzi tę kontrolę. Oba ciągi służą wyłącznie objaśnieniu algorytmu; mogą pokrywać się z nadanym PESEL.
Źródło: Rozporządzenie PESEL — § 7, obliczanie cyfry kontrolnej, Dz.U. 2015/1984.
Błędna data mimo zgodnej sumy kontrolnej
Przykład 00223000005 ma zgodną cyfrę kontrolną 5, lecz koduje nieistniejący 30 lutego 2000 r. Walidator odrzuca datę i nie pokazuje jej jako daty urodzenia. Zmiana ostatniej cyfry w takim przykładzie nie naprawi kalendarza.
Przy rzeczywistym dokumencie porównaj kolejność cyfr z oryginałem i wyjaśnij rozbieżność u wystawcy. Nie rekonstruuj PESEL samodzielnie z daty urodzenia. W testach oprogramowania rozdziel przypadki błędnej daty od błędnej sumy, aby wiedzieć, którą kontrolę ćwiczysz.
| Ciąg | Data | Suma kontrolna |
|---|---|---|
| 00222900009 | Zgodna | Zgodna |
| 00222900000 | Zgodna | Niezgodna |
| 00223000005 | Niezgodna | Zgodna |
| 00222900030 | Zgodna | Zgodna — cyfra 0 |
Czego nie dowiesz się z wyniku
„Struktura zgodna” jest wynikiem lokalnych kontroli, nie odpowiedzią z rejestru PESEL. Narzędzie nie ustala, czy numer został nadany, do kogo należy, czy jest zastrzeżony ani czy dokument jest autentyczny. Nie wysyła wpisu do usługi urzędowej.
Odczyt daty i oznaczenia płci opisuje wyłącznie zawartość ciągu. Nie pozwala identyfikować osoby ani podejmować decyzji o prawie do konta, kredytu lub świadczenia. Jeżeli proces wymaga sprawdzenia urzędowego, użyj przewidzianego dla niego kanału zamiast wyniku tego walidatora.
Chroń numer także po lokalnym sprawdzeniu
Formularz nie zapisuje numeru ani wyniku w adresie, analityce lub trwałej pamięci. „Wyczyść” usuwa wpis i wynik, a odświeżenie nie przywraca ich. Kopiowanie lub druk to osobna decyzja: sprawdź, gdzie trafi plik, papier albo zawartość schowka.
Przy zgłoszeniu błędu użyj technicznego przykładu z poradnika, opisz kroki i oczekiwany wynik. Nie wysyłaj własnego PESEL, skanu dowodu ani danych innej osoby. Jeśli potrzebujesz serii przypadków, otwórz testowy generator i pracuj bez danych klientów.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego nie widzę daty w niezgodnym wyniku?
Data i oznaczenie płci pojawiają się dopiero po przejściu kontroli długości, kalendarza i sumy. Przy błędzie kreska chroni przed traktowaniem częściowego odczytu jako zweryfikowanej informacji.
Czy wynik pokazuje zastrzeżenie PESEL?
Nie. Walidator nie łączy się z rejestrami. Zgodny wynik techniczny nie ustala zastrzeżenia, nadania ani właściciela numeru i nie zastępuje wymaganej w danej sprawie weryfikacji.
Czy PESEL z zerem na początku może przejść?
Tak, jeśli przechodzi wszystkie kontrole. Zachowaj wszystkie jedenaście znaków jako tekst. Usunięcie początkowego zera przy imporcie do arkusza lub pola liczbowego zmienia sprawdzany ciąg.
Czy numer trafia do analityki lub pamięci przeglądarki?
Formularz i wynik pozostają lokalnie, bez zapisu w adresie, localStorage, sessionStorage lub analityce. Kopiowanie i druk są działaniami użytkownika. Zwykłe wejście na stronę nadal powoduje żądanie do hostingu; zadbaj też o urządzenie i schowek.
Źródła urzędowe i zakres
To poradnik kontroli technicznej, nie potwierdzenie nadania numeru, tożsamości, uprawnień lub statusu podatkowego. Przykłady są wyłącznie obliczeniowe i mogą pokrywać się z nadanymi identyfikatorami. Nie wykorzystuj ich w rzeczywistych dokumentach, płatnościach ani kontach. Narzędzia nie odpytują rejestrów.
Narzędzia opisane w poradniku
Walidator NIP
Sprawdź strukturę NIP i cyfrę kontrolną lokalnie, bez weryfikacji nadania lub właściciela.
Walidator PESEL
Sprawdź strukturę PESEL i cyfrę kontrolną lokalnie, bez weryfikacji nadania lub właściciela.
Generator testowego PESEL
Utwórz od 1 do 20 testowych ciągów PESEL z poprawną lub celowo błędną sumą kontrolną.